PJ Roggeband

Published: 11/11/2011

Tags: essay untimely

Elfkwelling – Ik ben 11. Juffrouw Smit, mijn lerares van de lagere school, vraagt welk land je graag wilt bezoeken. Terwijl iedereen naar Amerika wil ben ik de enige die zijn zinnen heeft gezet op Rusland. De ene een is de ander niet. 11; de ene een is afkomstig van de eenheden, de andere van de tientallen. Op 9/11/’89 valt in Berlijn de Muur ». Symbool van verdeeldheid. Het ene volk is het andere niet? Het getal elf cirkelt sinds ’91 als een gier boven mijn hoofd. In dat jaar ga ik eindelijk naar Rusland. In de Witte Zee beland ik op de idyllisch gelegen Solovetski-eilanden. De bewoners strooien met vreselijke verhalen. Het blijkt dat tijdens het regime van Stalin het gezichtsbepalende klooster lang dienst heeft gedaan als strafkamp. De euforie rond de ontmoeting met het huis van de absurdistische schrijver Daniil Charms in het begin van de reis in Sint-Petersburg wordt wreed verstoord. Op de Bijlenberg, bij de houten vuurtoren, op de Solovetski-eilanden overkomt mij iets geks. Het verlangen, het absurde en het wrede culmineert in ‘iets ongekend dubbels’. Een duizelingwekkend fenomeen brandt in mij. (1 9 9 1: 181 = 11) Elf dagen na thuiskomst en nog steeds in de ban van het dubbele gevoel, plaats ik op 11 november ’91 een advertentie in de landelijke dagbladen met de tekst IKHERHAAL11, de elfletterige toverspreukachtige constructie ALBLCLDLELF en daaronder in kleine lettertjes mijn naam. Deze advertentie is mijn meest raadselachtige kunstdaad tot nu toe. Mijn ene schoen is de andere niet. Zelfde kleur, zelfde model, andere maat. ‘Onparen’ zei de man van de Schoenenreus.

In de numerologie is 11 het eerste meestergetal. 11 heeft in zich de 1, maar ook de 2, omdat 1 + 1 = 2 is. Daarom wordt de 11 als een lastig, moeilijk getal gezien met tegengestelde tendenties in zich. Dat wijst op innerlijke strijd en 11 wordt dan ook als de strijder gezien. Op 9/11/2001 vindt de aanslag plaats op de Twin Towers, die samen het getal elf vormden. 11 september is de 254-ste dag van het jaar (2 + 5 + 4 = 11). Nog een onheilspellende aankondiging: open Microsoft Word, typ in hoofdletters Q33NY (dit is het vluchtnummer van het eerste vliegtuig). Selecteer Q33NY, verander het korps in 48 en het lettertype in Wingdings:

Wat denkt u ervan? Het eerste vliegtuig, American Airlines vlucht 11, 81 passagiers aan boord en 11 man cabinepersoneel, dus in totaal 92 mensen (9 + 2 = 11). De eerste brandweerwagen die ter plaatse arriveerde droeg nummer 11. Elf brandweermannen van deze wagen kwamen om toen het WTC instortte tot de 11de verdieping. En 911 is niet alleen het alarmnummer in Amerika, het is ook nog eens 9 + 1 + 1 = 11. Het getal 911 komt daarna vaker terug. De metroaanslagen in Madrid, waarbij 191 doden vielen, vond 911 dagen plaats na de aanslag in New York. En in Nederland gebeurde de aanslag op Theo van Gogh precies 911 dagen na de moord op Pim Fortuyn. De datum van de moord was 11/2 (2 november: 112 is het alarmnummer van Nederland). De namen van beide slachtoffers tellen elf letters.

In ’91 heb ik gezworen dat ik 11 jaar later de elf weer in de vaart der volkeren mocht plaatsen. In 2002 (waarbij 2002 : 11 = 182 en 1 + 8 + 2 = 11) herhaalt de geschiedenis zich weer. Ons wereldbeeld is gekleurd. Wij houden ons onvoorwaardelijk bezig met de 11 in het algemeen en met elfletterige woorden in het bijzonder. ‘Bezoek de tegenwereld waar 11 de dienst uitmaakt’ luidt de ondertitel van het Elfletterig Genootschap. Ik ontvang een kettingbrief. De boodschap luidt dat dit jaar een aantal opmerkelijke data telt; 1/1/11, 11/1/11, 1/11/11 en natuurlijk 11/11/11. Maar dat is nog niet alles: als je de laatste twee cijfers van je geboortejaar bij je leeftijd optelt zal het totaal altijd 111 zijn. 2011 is het jaar van de ‘money bags’. Als ik deze boodschap verspreid zal het geld binnenstromen.


* * *

Uit: Lexicon 90

[De auteur in zijn nineties:]

Elfchivaris pjr hield zich bezig met scheldwoorden voor kunstenaars, tekeningen met doodskoppen en het werk van de Russische futuristische dichter Velimir Chlebnikov.